Dit artikel beschrijft de momenteel beschikbare detectietechnologieën voor brandbare gassen, waaronder aardgas, biogas en aardgas-waterstofmengsels, voor toepassingen bij:
- Het opsporen van gaslekken in transport-, distributie- en aansluitleidingen
- Het inspecteren van gasinstallaties
- Het beoordelen van explosieveiligheid en gasveiligheid op werkplekken
- Het identificeren en meten van specifieke gascomponenten
De beschreven technieken zijn gebaseerd op de huidige stand van de techniek en kunnen worden toegepast binnen de kaders van de relevante Nederlandse en Europese wet- en regelgeving, waaronder de Arbeidsomstandighedenwet, ATEX-richtlijnen, de EU-Methaanverordening en toepasselijke NEN- en NEN-EN-normen.
Voor de bepaling van methaanemissies ten behoeve van rapportageverplichtingen onder de EU-Methaanverordening kunnen aanvullende eisen gelden aan meetmethoden, meetnauwkeurigheid en validatie van meetresultaten.
Overzicht van apparatuur, toepassingen en gebruiksscenario's
In dit artikel worden de momenteel beschikbare detectietechnologieën beschreven overeenkomstig de stand van de techniek. Per technologie worden de belangrijkste kenmerken, toepassingsgebieden en gebruiksscenario’s toegelicht.
Gedetailleerde systeembeschrijvingen, prestatie-eisen, detectiekenmerken en validatieprocedures zijn opgenomen in de betreffende hoofdstukken.
Algemene eisen voor gasdetectieapparatuur
Hieronder worden de apparaten opgesomd die volgens de huidige stand van de techniek beschikbaar zijn, evenals bepaalde eigenschappen met betrekking tot toepassing en inzetscenario’s. Gedetailleerde systeembeschrijvingen, eisen aan detectie-eigenschappen en de werkwijze voor het controleren van deze eisen worden in de betreffende onderliggende werkbladen beschreven.
Algemene eisen voor gasdetectieapparatuur
Algemene eisen voor gasdetectieapparatuur
Deze pargraaf beschrijft de algemene eisen voor draagbare gasdetectieapparatuur die wordt toegepast voor:
- Het opsporen van gaslekken in leidingen en installaties voor gastransport, gasdistributie en gasgebruik
- Inspecties van ondergrondse en bovengrondse gasinfrastructuur
- Inspecties van industriële gasinstallaties
- Het beoordelen van explosiegevaarlijke situaties in werkgebieden
- Het identificeren van specifieke gascomponenten
De apparatuur dient geschikt te zijn voor de betreffende toepassing en te voldoen aan de relevante Nederlandse en Europese regelgeving op het gebied van veiligheid, arbeidsomstandigheden en explosieveiligheid.
Gasdetectiesystemen voor leidinginspecties met voertuigen
Gasdetectiesystemen voor leidinginspecties met voertuigen
Naast traditionele detectiemethoden op basis van halfgeleidersensoren en vlamionisatiedetectoren (FID) worden steeds vaker optische detectiemethoden toegepast, waaronder lasersystemen voor methaandetectie.
De voertuigen inspecteren het gebied direct boven de pijpleiding. Gasaanzuigapparatuur, die zich dicht boven het maaiveld bevindt, zuigt de te analyseren omgevingslucht aan en voert deze naar het lasersysteem voor detectie en meting.
Afhankelijk van de configuratie kunnen deze systemen tevens worden ingezet voor inspectie van gebieden naast het voertuig, mits hiervoor een aanvullende geschiktheidsbeoordeling is uitgevoerd.
Mobiele systemen met gas- en windmetingen
Mobiele systemen met gas- en windmetingen
Deze meetsystemen combineren zeer gevoelige methaanmetingen met meteorologische gegevens zoals windrichting en windsnelheid.
Tijdens meerdere meetritten binnen een vooraf gedefinieerd gebied worden gasconcentraties en windgegevens geregistreerd. Op basis van deze gegevens kunnen rekenmodellen worden toegepast om mogelijke locaties van gaslekken te identificeren.
Deze systemen zijn in het algemeen geschikt voor aardgasmengsels met een waterstofbijmenging tot circa 30 volumeprocent.
De gebruiker dient er rekening mee te houden dat dergelijke systemen doorgaans methaan en ethaan detecteren, terwijl waterstof niet rechtstreeks wordt gemeten.
Detectiesystemen voor inspecties vanuit de lucht
Detectiesystemen voor inspecties vanuit de lucht
Gasdetectiesystemen vanuit de lucht voor toepassing in helikopters en vliegtuigen. Deze systemen worden toegepast voor inspectie van:
- Ondergrondse transportleidingen
- Bovengrondse leidingen
- Gasinfrastructuurinstallaties
- Methaanemissies van gasgerelateerde installaties
De techniek is met name geschikt voor grootschalige inspecties van leidingtracés en infrastructuurcorridors.
Toepassing is doorgaans beperkt tot leidingen met een hogere bedrijfsdruk, waarbij voldoende emissiesignaal aanwezig is voor betrouwbare detectie vanuit de lucht.
Handheld lasersystemen (TDLAS)
Detectiesystemen voor inspecties vanuit de lucht
Gasdetectiesystemen vanuit de lucht voor toepassing in helikopters en vliegtuigen. Deze systemen worden toegepast voor inspectie van:
- Ondergrondse transportleidingen
- Bovengrondse leidingen
- Gasinfrastructuurinstallaties
- Methaanemissies van gasgerelateerde installaties
De techniek is met name geschikt voor grootschalige inspecties van leidingtracés en infrastructuurcorridors.
Toepassing is doorgaans beperkt tot leidingen met een hogere bedrijfsdruk, waarbij voldoende emissiesignaal aanwezig is voor betrouwbare detectie vanuit de lucht.
Beeldvormende gasdetectiesystemen (OGI-gascamera's)
Handheld lasersystemen (TDLAS)
Deze draagbare lasersystemen maken gebruik van actief uitgezonden infraroodstraling voor de detectie van methaan.
De systemen zijn doorgaans geschikt voor aardgasmengsels met waterstofbijmengingen tot circa 30 volumeprocent. De apparatuur detecteert uitsluitend methaan; eventuele aanwezigheid van waterstof dient afzonderlijk bekend te zijn.
Toepassingsgebieden zijn onder andere:
- Gastransportleidingen
- Distributienetten
- Aansluitleidingen
- Gebouwgebonden gasinstallaties
- Industriële gasinstallaties
Speciaal gekwalificeerde systemen kunnen tevens worden ingezet voor inspecties van moeilijk bereikbare locaties langs ondergrondse leidingen.