Lekkende waterleidingen kunnen voor veel ongemak zorgen, veroorzaken hoge kosten en leiden tot onnodig hoog waterverbruik. Het wordt vooral problematisch wanneer de lekkage niet direct kan worden gelokaliseerd, omdat het blootleggen van het volledige leidingverloop duur en arbeidsintensief is. Dit geldt niet alleen voor ondergrondse tuinbewateringssystemen, maar ook voor waterleidingen binnen gebouwen, onder dekvloeren of achter wanden.
De oorzaken van lekkages zijn divers. Naast natuurlijke verouderingsprocessen kunnen verschillende externe invloeden de leidingen en verbindingen beschadigen.
Veelvoorkomende oorzaken van lekkages:
Vorstschade
Bij lage temperaturen kan bevriezend water in leidingen aanzienlijke spanningen veroorzaken. Vooral tuinbewateringssystemen die niet voldoende zijn geleegd, worden hierdoor getroffen.
Wortelingroei
Natuurlijke bewegingen van de bodem kunnen leidingen in de loop der jaren belasten. Wortelgroei kan deze belasting bovendien versterken en ertoe bijdragen dat bestaande materiaalzwaktes of microscheurtjes tot lekkages leiden.
Verkalking en afzettingen
Minerale afzettingen kunnen de leidingdiameter verkleinen en lokale drukbelasting veroorzaken. Tegelijkertijd worden afdichtingen en verbindingspunten zwaarder belast.
Corrosie
Vooral oude koperen en ijzeren leidingen kunnen worden aangetast door chemische of elektrochemische processen. Materiaalverlies en putcorrosie leiden vaak tot moeilijk herkenbare lekkages.
Verstoppingen en drukpieken
Blokkades in het leidingsysteem kunnen drukschommelingen veroorzaken, die leidingverbindingen, schroefverbindingen of afdichtingen belasten.
Slijtage en materiaalveroudering
Afdichtingen, O-ringen en verbindingselementen zijn onderhevig aan een natuurlijk verouderingsproces. Naarmate materialen ouder worden, kunnen ze poreus worden of hun elasticiteit verliezen.
Wanneer lekkages niet te vinden zijn
Terwijl grotere schade vaak opvalt door zichtbaar uittredend water, blijven kleine lekkages vaak lange tijd onopgemerkt. Het water sijpelt weg in de bodem, verzamelt zich op de vloerplaat en dringt langzaam door in muren en gebouwconstructies.
Dat betekent meestal: natte muren, zonder te weten waar het vandaan komt.
Vaak ontstaat schimmel op één plek in huis, terwijl de oorzaak, de lekkage, zich ergens anders bevindt.
De gevolgen van lekkages in drinkwaterinstallaties zijn:
• Onnodig waterverbruik
• Stijgende kosten
• Schimmel binnenshuis
• Schade aan vloerbedekking, paden, terrassen of beplanting
Waarom klassieke methoden vaak niet voldoende zijn om een lekkage te vinden
Klassieke lekdetectiemethoden bereiken vooral bij kunststofleidingen, complexe leidingsystemen of moeilijk toegankelijke installaties vaak hun grenzen.
Daardoor wordt het noodzakelijk om leidingen vrij te leggen en verandert de woonruimte in een bouwplaats. Om deze omstandigheden te vermijden, biedt de traceergasmethode een snelle, betrouwbare en nauwkeurige mogelijkheid om lekkages te lokaliseren. Vooral bij ondergrondse kunststofleidingen, waarbij akoestische methoden vaak tekortschieten, maakt deze methode een exacte lokalisatie mogelijk zonder tijdrovende graafwerkzaamheden of het blootleggen van het volledige leidingsysteem.
Met HUNTER-traceergas kunnen zelfs de kleinste lekkages betrouwbaar worden opgespoord.
Dat bespaart tijd, verlaagt kosten en natuurlijk ook stress, minimaliseert de saneringsinspanning en beperkt gevolgschade in de tuin en binnenshuis.
Voordelen van de traceergasmethode bij lekdetectie
Formeergas is onschadelijk voor mens en milieu. Het is:
• Niet brandbaar en niet explosief
• Niet corrosief
• Niet giftig
• Geurloos
In het volgende praktijkvoorbeeld laten we lekdetectie zien bij een tuinbewateringssysteem met het HUNTER traceergas. De beschreven werkstappen kunnen echter ook worden toegepast op waterleidingen in gebouwen, vloerverwarming, drinkwaterinstallaties of andere gesloten leidingsystemen.
Stap 1: Voorbereiding van het bewateringssysteem
Voordat de lekdetectie begint, wordt de betreffende bewateringsleiding eerst losgekoppeld van de reguliere watertoevoer. Vervolgens wordt het leidingnet zo volledig mogelijk geleegd.
Deze stap is belangrijk zodat het traceergas zich ongehinderd door het leidingsysteem kan verspreiden. Hoe minder restwater er in de leidingen achterblijft, hoe sneller en efficiënter de latere lokalisatie verloopt. Lekdetectie is echter ook mogelijk bij een gedeeltelijk gevulde leiding.
Al vóór het inbrengen van het traceergas moet een inspectie worden uitgevoerd om reeds aanwezige concentraties te meten en deze later als lekkage te kunnen uitsluiten.
Op een geschikte plaats, bijvoorbeeld bij een aansluiting van de bewateringsinstallatie of bij een aftappunt, wordt de toevoerinrichting voor het traceergas aangesloten.
Voordat ik het traceergas in de leiding breng, wordt het leidingverloop nagelopen om latere foutmeldingen door andere meetwaarden uit te sluiten.
Stap 2: Inbrengen van het traceergas
Voor de lekdetectie wordt zogenoemd formeergas gebruikt. Dit bestaat doorgaans uit 5 procent waterstof en 95 procent stikstof. Door het lage waterstofaandeel is het gasmengsel niet brandbaar en kan het veilig worden toegepast.
Via een gasfles met drukregelaar wordt het traceergas gecontroleerd in het leidingsysteem gebracht. Daarbij wordt een vastgestelde testdruk opgebouwd, zodat het gas zich door het volledige leidingnet kan verspreiden.
Stap 3: Wachten op de gasverdeling
Na het inbrengen heeft het traceergas enige tijd nodig om zich in het leidingsysteem te verspreiden. Of het gas zich volledig door het systeem heeft verspreid, wordt gecontroleerd met een meting op het verst verwijderde punt van de installatie.
Zodra het leidingsysteem volledig met traceergas is gevuld, wordt de druk met behulp van het traceergas licht verhoogd. Vervolgens begint het gas bij aanwezige lekkages naar buiten te treden. Omdat waterstof, H2, het kleinste molecuul is en lichter is dan lucht, komt waterstof zelfs via de kleinste lekkages aan het oppervlak.
De benodigde wachttijd hangt af van verschillende factoren:
- Diepte van de leiding
• Bodemgesteldheid
• Grootte van de lekkage
• Lengte van het leidingtraject
• Ingebrachte hoeveelheid gas
Vooral in losse bodems stijgt het waterstofmengsel zeer snel naar boven. Omdat waterstof aanzienlijk lichter is dan lucht, verzamelt het gas zich direct boven de lekkage aan het oppervlak.
Na het inbrengen heeft het traceergas enige tijd nodig om zich in het leidingsysteem te verspreiden. Of het gas zich volledig door het systeem heeft verspreid, wordt gecontroleerd met een meting op het verst verwijderde punt van de installatie.
Zodra het leidingsysteem volledig met traceergas is gevuld, wordt de druk met behulp van het traceergas licht verhoogd. Vervolgens begint het gas bij aanwezige lekkages naar buiten te treden. Omdat waterstof, H2, het kleinste molecuul is en lichter is dan lucht, komt waterstof zelfs via de kleinste lekkages aan het oppervlak.
De benodigde wachttijd hangt af van verschillende factoren:
• Diepte van de leiding
• Bodemgesteldheid
• Grootte van de lekkage
• Lengte van het leidingtraject
• Ingebrachte hoeveelheid gas
Vooral in losse bodems stijgt het waterstofmengsel zeer snel naar boven. Omdat waterstof aanzienlijk lichter is dan lucht, verzamelt het gas zich direct boven de lekkage aan het oppervlak.
Stap 4: Lekdetectie met het HUNTER traceergas
Nu begint de eigenlijke lekdetectie.
Met het HUNTER traceergas wordt het oppervlak systematisch afgezocht boven het vermoedelijke leidingverloop. Het meetapparaat beschikt over een zeer gevoelige waterstofsensor met een resolutie tot 0,1 ppm H2 en reageert al op de kleinste sporen van uittredend traceergas.
De gebruiker beweegt een stolpsonde langzaam langs het leidingverloop. Zodra verhoogde waterstofconcentraties worden gemeten, kan het betreffende gebied worden afgebakend.
Juist bij wijdvertakte tuinbewateringssystemen maakt deze werkwijze een snelle voorlokalisatie mogelijk, zonder dat grote oppervlakken hoeven te worden opengelegd.
Stap 5: Exacte lokalisatie van de schadeplek
Nadat het lekkagegebied is afgebakend, wordt via het menupunt “Lokaliseren” de schadeplek nauwkeurig opgespoord met behulp van een boorgatsonde. Hierbij werkt het apparaat met de geïntegreerde warmtegeleidingssensor in het meetbereik van 0,1 tot 5,0 volumeprocent waterstof.
Voor een nauwkeurige lokalisatie wordt de meting in kleine gedeelten herhaald. Door de gemeten concentraties met elkaar te vergelijken, kan het punt met de hoogste waterstofconcentratie worden vastgesteld. Dit bevindt zich doorgaans direct boven de lekkage.
Bij moeilijke bodemomstandigheden of bijzonder kleine lekkages worden aanvullende metingen met kleinere tussenafstanden uitgevoerd met de boorgatsonde, om de plek waar het gas uittreedt nog nauwkeuriger te bepalen.
Het HUNTER traceergas ondersteunt daarbij zowel het zoeken over grote oppervlakken als de exacte lokalisatie van de lekkage.
De volgende stappen
Wanneer de schadeplek duidelijk is gelokaliseerd, kunnen de benodigde reparatiewerkzaamheden gericht worden uitgevoerd. In plaats van grote delen van het leidingverloop vrij te leggen, hoeft alleen het daadwerkelijk getroffen gedeelte te worden geopend.
Na de reparatie wordt een nieuwe druktest of controlemeting aanbevolen om de dichtheid van het systeem te bevestigen. Daarna kan de bewateringsinstallatie weer in gebruik worden genomen.
Ontdek nu meer over onze traceergasapparaten.
Zijn er nog vragen of wilt u het apparaat leren kennen en met ons in gesprek gaan?