Gaslekdetectie als verplichte taak voor netbeheerders en dienstverleners

De periodieke controle van gasleidingnetten is in Nederland essentieel voor milieubescherming, veiligheid van personen en leveringszekerheid. Een belangrijk onderdeel hiervan is de bovengrondse gaslekdetectie.

In Nederland wordt gaslekdetectie uitgevoerd binnen het kader van de geldende wet- en regelgeving, zoals de Gaswet, de technische voorschriften van netbeheerders en relevante NEN-normen. Daarnaast spelen Kiwa-richtlijnen (Beoordelingsrichtlijnen, BRL’s) en de eisen van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) een belangrijke rol bij het waarborgen van veiligheid, kwaliteit en aantoonbare naleving. Ook interne procedures en erkende praktijkrichtlijnen dragen bij aan een betrouwbare en correcte uitvoering van inspecties en lekkageonderzoek.

Met de invoering van de EU-methaanverordening (Verordening (EU) 2024/1787) worden de eisen verder aangescherpt. Netbeheerders moeten systematische LDAR-programma’s (Leak Detection and Repair) invoeren en methaanemissies aantoonbaar, volledig en controleerbaar vastleggen, in aansluiting op de bestaande Nederlandse normen en veiligheidsvoorschriften.

Controle-intervallen voor ondergrondse distributieleidingen vanaf augustus 2025 – LDAR-inspectie type 2

Controle-intervallen elke 36 maanden

Controle-intervallen elke 24 maanden

Controle-intervallen elke 12 maanden

Controle-intervallen elke 6 maanden

Bron: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1787/oj

Download samenvatting EU-methaanverordening

Daarbij rijst de vraag:

Wie mag gaslekinspecties uitvoeren: de netbeheerder zelf of uitsluitend gespecialiseerde dienstverleners?

Relevante regelgeving

  • NEN-EN 12007 (gasdistributienetten)
    Deze norm regelt het beheer en onderhoud van gasdistributienetten en vormt het kader voor periodieke inspecties en gaslekdetectie bij ondergrondse leidingen. De netbeheerder blijft verantwoordelijk voor de veilige uitvoering.
  • Organisatie en verantwoordelijkheden van de netbeheerder
    De technische eindverantwoordelijke binnen de netbeheerder is verantwoordelijk voor de organisatie van werkzaamheden en voor de keuze, kwalificatie en het toezicht op eigen personeel en ingehuurde dienstverleners.
    “De verantwoordelijke functionaris draagt er zorg voor dat het ingezette personeel beschikt over de vereiste kennis en ervaring.”
  • Vakbekwaamheid voor gaslekdetectie
    De eisen aan deskundigheid voor het uitvoeren van gaslekdetectie zijn vastgelegd in NEN 7244 en aanvullende Kiwa-richtlijnen. Aantoonbare vakbekwaamheid is verplicht voor externe dienstverleners en wordt voor eigen netpersoneel nadrukkelijk aanbevolen.

In het kader van de EU-methaanverordening (Verordening (EU) 2024/1787) moeten LDAR-inspecties type 2 vanaf augustus 2025 systematisch worden uitgevoerd en vastgelegd, ongeacht of deze door eigen personeel of door gespecialiseerde dienstverleners worden uitgevoerd.

EU-methaanverordening (EU 2024/1787): Verplicht tot systematische LDAR-procedures (Leak Detection and Repair) met documentatieverplichtingen.
“Artikel 14 – Lekdetectie en reparatie
(1) Exploitanten dienen bij de bevoegde autoriteiten voor bestaande locaties uiterlijk op 5 mei 2025 en voor nieuwe locaties binnen zes maanden na de start van de exploitatie een programma voor lekdetectie en -reparatie (hierna ‘LDAR-programma’) in.”

LDAR & documentatie vormen het kernpunt van de EU-methaanemissieverordening

De EU-methaanemissieverordening plaatst twee onderwerpen centraal:
• Leak detection and Repair (LDAR): Regelmatige controle op lekkages in het gasdistributienetwerk

  • Auditbestendige documentatie: resultaten moeten aantoonbaar en controleerbaar zijn

Digitale oplossingen zoals Laser HUNTER, Pi NOTE en Esders Connect kunnen hieraan bijdragen, van de uitvoering tot en met cloudgebaseerde documentatie.

Mogelijkheden voor netbeheerders

Netbeheerders mogen hun gasleidingnet zelfstandig inspecteren, mits:
• Een technisch verantwoordelijke leidinggevende neemt de organisatie en eindverantwoordelijkheid voor gasleidingnetwerkinspecties op zich, conform de Nederlandse wet- en regelgeving, relevante NEN-normen en interne veiligheidsvoorschriften van de netbeheerder.
• Er een gedocumenteerd kwalificatieconcept aanwezig is (opleidingen, regelmatige instructies, eventueel interne of externe trainingen).
• De documentatie voldoet aan de eisen van de EU-methaanemissieverordening.

Een formele vakbekwaamheidsverklaring voor gaslekdetectie is in Nederland niet wettelijk verplicht, maar geldt in de praktijk wel als een belangrijk kwaliteits- en betrouwbaarheidskenmerk. Vakbekwaamheid kan worden geborgd via periodieke interne opleidingen, fabrikantentrainingen of andere aantoonbare scholing, bijvoorbeeld op het gebied van:

  • Het werken met gasmeetapparatuur.
  • Inspectie en controle van gasleidingnetten.
  • Gasdetectie en -lokalisatie.
  • Veilige uitvoering en correcte vastlegging van meetresultaten.

Deze opleidingen sluiten aan bij de geldende Nederlandse wet- en regelgeving, zoals de Gaswet, relevante NEN-normen en de technische en veiligheidsvoorschriften van netbeheerders.

Dienstverleners: professionalisering en ervaring

Het inschakelen van gespecialiseerde dienstverleners voor gasleidingnetinspecties is met name zinvol wanneer:

  • Netbeheerders niet over voldoende capaciteit of personele middelen beschikken;
  • Sprake is van complexe of omvangrijke gasnetten die specialistische kennis vereisen;
  • Opdrachtgevers aantoonbare vakbekwaamheid en ervaring expliciet verlangen.

Dienstverleners brengen vaak diepgaande praktijkervaring en specialistische kennis mee uit uiteenlopende projecten en netstructuren.

Meettechniek en knowhow: twee kanten van dezelfde medaille

Een goede gasleidingnetinspectie is voor ongeveer 50% afhankelijk van vakinhoudelijke kennis en voor 50% van geschikte meettechniek.
  • Zowel netbeheerders als dienstverleners beschikken doorgaans over gekwalificeerd personeel.
  • Wat in de praktijk soms ontbreekt, is passende, moderne meetapparatuur om lekken effectief, conform de geldende Nederlandse normen en aantoonbaar documenteerbaar op te sporen.

Conclusie

Conclusie: twee routes, één doel

Gaslekdetectie in het leidingnet kan zowel door netbeheerders zelf als door gespecialiseerde externe partijen worden uitgevoerd. Beide modellen hebben hun eigen voordelen. Doorslaggevend is dat:
• Veiligheid, naleving van wet- en regelgeving en correcte documentatie zijn geborgd.
• Opleidingen en vakbekwaamheid van medewerkers periodiek worden onderhouden.
• De gekozen aanpak aansluit bij de middelen, organisatie en doelstellingen van de netbeheerder.

Op deze manier worden niet alleen de wettelijke verplichtingen nageleefd, maar worden ook methaanemissies effectief teruggedrongen. Het resultaat is een duidelijke meerwaarde voor veiligheid, klimaatbescherming en een duurzame energievoorziening.